To właśnie ten stresujący tryb życia powoduje, że coraz więcej ludzi zaczyna odczuwać zaburzenia lękowe. Nie mogą poradzić sobie z oczekiwaniami i związaną z tym presją otoczenia, odczuwają brak poczucia pewności siebie i umiejętności radzenia sobie z codziennymi sytuacjami.

Czym w ogóle jest lęk? Kiedy stres staje się lękiem? Co różni lęk od strachu?

Stres, strach i lęk jak to odróżnić?

Pojęcia takie jak stres, strach i lęk często są używane zamiennie, choć mają różne znaczenia i odniesienia psychologiczne.

Strach jest naturalną, pierwotną reakcją naszego organizmu na bezpośrednie zagrożenie lub niebezpieczeństwo, która pojawia się często w sytuacji na konkretne, widoczne zagrożenie. To może być widok agresywnego psa, pożar lub jadący w naszym kierunku samochód. Najczęściej pojawia się nagle i trwa tak długo, jak występuje zagrożenie.

Zbliżonym w odczuciu stanem, ale bardziej wewnętrznym i przewlekłym jest lęk. To nieprzyjemne samopoczucie emocjonalne związane z przewidywaniem nadchodzącego z zewnątrz lub pochodzącego z wewnątrz organizmu niebezpieczeństwa dotyczącego przyszłości, zazwyczaj bez konkretnego zagrożenia. Objawia się często jako stan oczekiwania na bliżej nieokreślone, odległe i niezaistniałe jeszcze zagrożenie lub na nieprzyjemne doświadczenie, które może się już nigdy nie powtórzyć. Może być związany z obawami o przyszłość, zdrowie, finanse, relacje, bezpieczeństwo, utratę kontroli nad sobą lub jakąś sytuacją, albo też bliżej nieokreślony.

Natomiast stres jest normalną, fizyczną reakcją naszego organizmu na wymagania lub zagrożenia zewnętrzne, które przekraczają nasze zdolności radzenia sobie z nimi. To mogą być wszelkie sytuacje, takie jak na przykład goniące terminy w pracy, egzaminy w szkole, problemy rodzinne, zmiany życiowe itp. Długość jego trwania często zależy od naszej zdolności radzenia sobie z nim. Może być on zarówno krótkotrwały, jak i długotrwały.

Kiedy różne sytuacje stresowe oraz strach przed nimi zaczynają przybierać na sile i stają się być niewspółmierne do zagrożenia lub nierealistyczne, to mamy już do czynienia z lękiem. Natomiast, gdy w wyniku obawy przed pojawieniem się lęku zaczynamy celowo unikać tych sytuacji, to zaczynamy mówić o fobii.

Nasz organizm stara się nam pomagać najlepiej, jak potrafi, w trudnych do zniesienia dla nas momentach. W tym celu wykonuje szereg działań, w wyniku których możemy doświadczać nieprzyjemnych, fizycznych reakcji w naszym ciele. Napad paniki bywa często efektem ich błędnej i katastroficznej interpretacji.

Reakcje ciała na lęk

Poczucie strachu, lęku wywołuje w naszym organizmie określone reakcje. W pierwszej kolejności aktywuje współczulny układ nerwowy. W wyniku tego nadnercza uwalniają adrenalinę i noradrenalinę – hormony, które pomagają organizmowi wejść w stan gotowości do reakcji “walcz lub uciekaj” i skierować energię w stronę przetrwania bezpośredniego zagrożenia. I to właśnie nagły skok adrenaliny powoduje wiele nieprzyjemnych odczuć w naszym ciele i jest często przyczyną napadu paniki.

W drugiej kolejności aktywowana jest oś HPA, obejmująca podwzgórze, przysadkę i korę nadnerczy, w wyniku której pobudzenia nadnercza uwalniają kolejny hormon zwany kortyzolem. Przez wielu badaczy nazywany jest on „hormonem stresu”. Zwiększa dostępność glukozy (cukru) we krwi i mobilizuje energię organizmu, aby sprostać trudnej sytuacji. Rodzaj uzyskanych rezultatów zależy jednak od jego nasilenia i czasu trwania.

Od poznania, zrozumienia i interpretacji tego, co dzieje się w naszym organizmie, a także podjęcia pracy nad sobą zależy, czy będziemy, potrafili poradzić sobie z tymi utrudniającymi życie objawami, czy też pozwolimy, aby one decydowały o naszym życiu.

Jeśli nauczymy się radzić sobie z fizycznymi objawami napadu paniki, zaakceptujemy je, przestaniemy zwalczać, eskalować i demonizować, to na ogół ustąpią one w ciągu kilku do kilkunastu minut. Tyle czasu potrzebuje nasz organizm do zmetabolizowania adrenaliny oraz wchłonięcia jej przez wątrobę i nerki. Oczywiście nie jest to takie proste i szybkie. Wyuczenie pewnych nowych nawyków zazwyczaj zabiera jakiś czas. Ważne jest, abyśmy się nie poddawali, podchodzili do tego konsekwentnie i z wyrozumiałością dla siebie, że raz nam będzie szło lepiej, a raz gorzej.

Psychoedukacja lęku

Pogłębienie wiedzy o somatycznych objawach lęku i poznanie możliwości poradzenia sobie z nimi daje nam ogromne szanse na uzdrowienie naszego życia. Nie tylko pozwala nam poznać i zrozumieć, co się z nami dzieje, ale także czyni nas współodpowiedzialnymi za własne samopoczucie.

Oto przykładowe odczucia, reakcje w organizmie i ich błędne interpretacje oraz zachowania, które mogą nam pomóc poradzić sobie z danym doznaniem:

Jest wiele metod, technik, sposobów, które pozwalają uporać się z dolegliwościami lęku na poziomie somatycznym. Warto zapoznać się z nimi i testować różne, aby zbudować najefektywniejszą strategię działania dla siebie, która zapewni nam najwięcej korzyści zdrowotnych.

Każdy człowiek jest inny i może różnie reagować na lęk. To jak zareagujemy zależy od naszych doświadczeń i związanego z tym zachowania, naszej psychiki, co mówimy do siebie w myślach, jak radzimy sobie z naszymi emocjami, od poczucia własnej wartości, jak też prowadzonego przez nas stylu życia, w tym odżywiania.

Z pewnością są to tematy warte pogłębienia. Dlatego też zajmiemy się nimi w kolejnych artykułach.

• Prof. Sunil Kumar Joshi: „Marma Chikitsa. Holistyczna terapia most między jogą i ajurwedą.”
• Dr Andrzej Śliwerski: Wykład „Jak pracować z pacjentami z atakami paniki? Wells, 2010.
• Valerie Ann Worwood: „Vademecum olejków eterycznych i aromaterapii”.
• David Frawley, Vasant Lad: „Joga ziół. Ziołolecznictwo ajurwedyjskie”.
• James W. Kalat: “Biologiczne podstawy psychologii”.

Artykuł Somatyczne reakcje ciała na lęk. Jak sobie z tym poradzić? pochodzi z serwisu Ojas.

Jak wygląda codzienna praktyka oczyszczania organizmu?

W ramach codziennej praktyki dbania o higienę osobistą Ajurweda zaleca, stosowanie pewnych rytuałów. Dzięki nim toksyny z naszego organizmu będą usuwane na bieżąco i zapobiegnie to, ich nagromadzaniu się. Temu służy między innymi:

• wypijanie na czczo 2-3 szklanek ciepłej, przegotowanej wody, która wspomaga poranne wypróżnianie i pobudza procesy trawienne,
• regularne ssanie oleju, mycie zębów i czyszczenie języka, które pomaga usunąć bakterie, toksyny i zanieczyszczenia z jamy ustnej, zapobiega chorobom dziąseł oraz próchnicy, pozwala uzyskać świeży oddech,
• poranne płukanie gardła ciepłą wodą z solą i kurkumą, które chroni nasze gardło przed wirusami i bakteriami,
• przepłukiwanie nosa ciepłą wodą z solą, co pozwala oczyścić zatoki z wirusów, bakterii, toksyn, nadmiaru śluzu i alergenów,
• wprowadzenie kilku kropli ciepłego ghee albo oleju sezamowego do każdego nozdrza, które nawilży je i oczyści zatoki,
• zrobienie sobie automasażu całego ciała olejem sezamowym lub szczotką na sucho, który pobudzi krążenie,
• wzięcie po wszystkim ciepłej kąpieli, która zadziała oczyszczająco i napełni nas energią,
• wykonywanie porannych praktyk oddechowych i medytacji, które oczyszczą nasz umysł z niepokoju i wprowadzą spokój oraz równowagę. 

Niestety nasz styl życia, odżywianie, stres sprzyjają gromadzeniu się toksyn w naszym organizmie. Szybkie tempo naszego życia i różne okoliczności powodują, że nie wykonujemy regularnie wszystkich czynności, które mają na bieżąco usuwać je z naszego ciała i zapobiegać ich gromadzeniu się. Wystarczy spojrzeć rano przed myciem zębów na nalot nagromadzony na naszym języku, aby ocenić, jak bardzo nasz organizm jest zaburzony. Dlatego w Ajurwedzie oprócz regularnej, codziennej praktyki oczyszczania organizmu, dwa razy w roku zalecane jest przejście głębszego oczyszczania. Najlepszym momentem na to jest zmiana pór roku, zwłaszcza przejścia między porami suchymi a deszczowymi, dlatego najczęściej jest ono robione wiosną, jak już ustaną mrozy oraz na przełomie lata i jesieni, zanim zrobi się zimno.

Dlaczego robimy oczyszczanie po zimie?

Na wiosnę w naszym organizmie, podobnie jak w przyrodzie po zimie, wszelkie nagromadzone w ciele zastoje zaczynają przechodzić w stan płynny. Efektem są przeziębienia, problemy z zatokami, katar i kaszel. Nasz system oddechowy potrzebuje oczyszczenia z kurzu i roztoczy, którymi oddychaliśmy w zamkniętych pomieszczeniach, a także z pyłków kwiatów, które na wiosnę stają się przyczyną kataru siennego i alergii. Ponadto nasze odżywianie w okresie zimowym także nie należy do najlżejszych. Brak ruchu może spowodować wzrost masy ciała, zastój energii w ciele i ogólne poczucie ciężkości.

 Oczyszczenie organizmu po zimie może pomóc nie tylko w poprawie jakości oddychania, pobudzeniu krążenia i eliminacji nagromadzonych toksyn, ale także w poprawie trawienia. W Ajurwedzie mówimy o zrzucaniu nadmiaru Kapha.

Dlaczego robimy oczyszczanie po lecie?

Na przełomie lata i jesieni oczyszczanie ma nam pomóc usunąć z naszego organizmu toksyny nagromadzone w ciele po spożyciu surowych, trudnych do strawienia potraw, lodów, gofrów, drinków, piwa, zimnych napoi i innych produktów, którymi raczymy się w letnim okresie. Ma nam też pomóc przywrócić równowagę organizmu rozgrzanego i wysuszonego słońcem, zaburzonego nadmiarem aktywności fizycznej, podróżami i prowadzeniem nocnego trybu życia. Natomiast wysuszona i zaczerwieniona skóra ma odzyskać swój naturalny blask. W Ajurwedzie mówimy o zbalansowaniu Vaty i Pitty. Ma to stanowić pewien rodzaj przygotowania się na nadchodzący sezon.

Jaki jest cel oczyszczania?

Głównym celem oczyszczania jest usunięcie przyczyny powstania różnych dolegliwości, jakie odczuwamy, a nie tylko ich objawów. Wzmocnienie ognia trawiennego i poprawienie funkcjonowania całego układu pokarmowego. Usunięcie odpadów z naszego ciała oraz wzmocnienie naszej odporności w ciele i umyśle. Efektem oczyszczania ma być doprowadzenie do równowagi wewnętrznej, odzyskanie energii do życia, poprawa zdrowia i samopoczucia.

Oczyszczanie pozwala nam też zapobiegać różnym chorobom, a po chorobie odzyskać siły i wzmocnić układ odpornościowy. Ponadto, umożliwia przygotowanie naszego ciała na ważne wydarzenia, jakim jest np. ciąża, aby zapewnić jak najlepsze warunki dla rozwoju dziecka.

Oczyszczanie jest jak wielkie sprzątanie przed ważnym wydarzeniem lub po nim. 

Nagrodą za oczyszczenie organizmu może być skuteczne odmładzanie komórek naszego ciała, poprzez przyjmowanie środków odmładzających, tzw. Rasajana, które zapewnią nam witalność, długowieczność, energię i odporność.

Dlaczego terapie należy dobierać indywidualnie?

Kluczem do dobrania odpowiedniej terapii jest rozpoznanie powodów powstania nierównowagi w naszym organizmie. Ważne jest ustalenie, jak bardzo jest zaburzony nasz organizm i jak wiele obszarów wymaga oczyszczenia. Z tego też wynika, jak długo powinno się ono odbywać. Istotne jest określenie, czy w naszym organizmie jest czegoś za dużo, za mało lub robimy coś nieprawidłowo.

To pokazuje, że prawidłowe i bezpieczne przeprowadzenie oczyszczania wymaga pewnej wiedzy. Każdy z nas jest inny. Każdy ma swoją historię chorób i każdego organizm może inaczej się zachowywać, odmiennie reagować na pewne terapie. Z tego też powodu nie możemy wszyscy działać według tego samego schematu. Oczyszczanie zawsze powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb, możliwości i stanu zdrowia danej osoby. W związku z tym zalecane jest, aby je robić pod kontrolą wykwalifikowanego konsultanta lub lekarza ajurwedyjskiego. 

Zakres, długość i miejsce oczyszczania

W zależności, od zakresu i głębokości oczyszczania, można przeprowadzić je samemu w domu lub odbyć w specjalizującej się w tym zakresie klinice. Zarówno w Polsce, jak i w Indiach odbywa się ono pod nadzorem lekarza ajurwedyjskiego.

Samodzielne oczyszczanie w domu

Nie ma jednej recepty na samodzielne przeprowadzenie oczyszczania w domu. Można oczyszczać organizm krótko, ale intensywnie, co może zająć od 3 dni do około 3 tygodni lub dłużej i łagodniej przez 1-3 miesiące.

Zazwyczaj w jednym czasie nie robimy oczyszczania więcej niż jednego lub dwóch organów. Dlatego też samo oczyszczanie może trwać od kilku do kilkunastu dni. W tym czasie trzeba liczyć się z ograniczeniem dużej ilości produktów do spożycia, specjalnym odżywianiem, piciem masła klarowanego, olejowaniem i rozgrzewaniem ciała oraz braniem ziół. W najkrótszym wariancie, oczyszczanie może trwać około 3-7 dni. Jeżeli chcemy, zrobić oczyszczanie wątroby, to należy doliczyć jeszcze około 7 dni i kolejne 3 dni, jeśli chcemy oczyścić jelito grube.

Do czasu oczyszczania należy jeszcze dodać około dwu tygodni okresu przejściowego. Tydzień na przygotowanie się do tego procesu, w którym eliminujemy z jadłospisu określone produkty i kupujemy te, które będą nam potrzebne w trakcie oczyszczania.  Tydzień na wychodzenie z tego procesu i wprowadzanie z powrotem określonych produktów do naszego odżywiania.

Nie zalecam robienia oczyszczania wątroby bez wcześniejszego sprawdzenia, np. poprzez badanie USG jamy brzusznej, posiadania ilości i wielkości kamieni żółciowych. Cały proces ma na celu ich wydalenie i trzeba mieć pewność, że będzie to naturalnie możliwe do wykonania i bezpieczne. Dlatego tak ważne jest, aby przed rozpoczęciem jakiejkolwiek praktyki oczyszczania organizmu skonsultować się z wykwalifikowanym konsultantem lub lekarzem ajurwedyjskim. Nie wszystkie metody oczyszczania mogą być odpowiednie dla każdej osoby i mogą wymagać profesjonalnego nadzoru.

Bezpiecznym i łagodnym oczyszczaniem, które możemy przeprowadzić, bez konieczności brania dni wolnych od pracy, jest połączenie codziennej higieny organizmu ze spożywaniem ziół. Mieszankę ziołową możemy sami przygotować według przepisu Piyush Mittal. Oczyści ona nasz organizm, wzmocni trawienie i odbuduje naszą odporność. 

Mieszanka ziołowa na oczyszczanie organizmu “Anty Ama”:

Składniki:

• 25 g mielonego imbiru
• 25 g nasion kuminu
• 25 g nasion kolendry
• 50 g nasion kopru włoskiego
• 50 g liści mięty

Opis: Zmielić wszystkie składniki bardzo drobno w młynku. Następnie spożywać dwa razy dziennie po jednej płaskiej łyżeczce, po śniadaniu i po kolacji popijając ciepłą, przegotowaną wodą.

Oczyszczanie pod nadzorem lekarza ajurwedyjskiego

Głębsze oczyszczanie organizmu najlepiej jest przeprowadzać pod kontrolą lekarzy ajurwedyjskich, których coraz więcej ma swoją praktykę w Polsce. Przeprowadzają oni łagodne zabiegi oczyszczania pod nazwą detoksykacji organizmu lub nieco bardziej intensywne pod nazwą Panchakarma.

W Polsce Panchakarma zazwyczaj nie obejmuje wszystkich zabiegów, jakie kryją się pod tą nazwą. Niektóre zabiegi są dość kontrowersyjne i inwazyjne. Dlatego, aby z nich skorzystać, należy odbyć je w specjalistycznych klinikach w Indiach.

Panchakarma obejmuje pięć zabiegów:

• wymioty oczyszczające żołądek (Vamana),
• przeczyszczanie jelita cienkiego (Virecana),
• lewatywy lecznicze oczyszczające jelito grube (Basti),
• oczyszczanie zatok (Nasya)
• i upuszczanie krwi (Raktamoksana).

Cały proces poprzedza wywiad z lekarzem ajurwedyjskim, który indywidualnie podchodzi do każdej osoby i w zależności od jej dolegliwości ustala przebieg terapii. Określa rodzaj diety na czas jej trwania. Dobiera zioła, a także masaże i zabiegi rozgrzewające ciało, które mają na celu usunięcie toksyn z organizmu. 

Przed wyborem kliniki warto sprawdzić jej renomę, a także przyjrzeć się bliżej jej ofercie, czy to, co oferuje, są to zabiegi oczyszczające czy relaksacyjne. Sprawdź, w jakich warunkach wykonywane są zabiegi. Dowiedz się, czy są one przeprowadzane pod nadzorem lekarzy ajurwedyjskich.

W Polsce wiele osób przeprowadza oczyszczanie wyjazdowe według Ajurwedy. Obejmuje ono specjalną dietę, picie masła klarowanego, masaże i rozgrzewanie ciała, jogę i relaks. Jest to łagodniejsza forma oczyszczania organizmu połączona z przyjemnym spędzaniem czasu.

Oczyszczanie umysłu

Według Ajurwedy, zdrowie fizyczne i psychiczne są ściśle ze sobą powiązane. Oczyszczanie organizmu pomaga również w oczyszczeniu umysłu z toksycznych myśli i emocji. W efekcie możemy zyskać lepsze samopoczucie psychicznego i emocjonalne. Pod wpływem oczyszczania zostają usunięte blokady energetyczne, które zwiększają przepływ energii życiowej, zwanej Praną.

Mentalne oczyszczanie daje nam uspokojenie umysłu. Można je uzyskać przez przebywanie w ciszy lub w odosobnieniu. Innym sposobem jest nauka obserwacji własnych myśli i uczuć oraz zachowanie dystansu do nich.

Oczyszczanie to pewna niewiadoma. Choć każde staramy się wykonać według jakiegoś ustalonego schematu, to jego przebieg i efekty mogą być różne. Nigdy do końca nie wiemy, jak zareaguje nasze ciało i umysł, co będzie trzymać, a co puści.

• Vasant Lad: „Ayurveda. Starożytna Medycyna Dalekiego Wschodu”
• Vasant D. Lad: “Ayurveda. Księga domowych środków leczniczych”
• Piyush Mittal: “Kurs zawodowy Konsultant i Terapeuta Ajurwedy”

Designed by Freepik

Artykuł Jak oczyścić organizm i odzyskać energię do życia? pochodzi z serwisu Ojas.

Holistyczne, czyli jakie?

Wiele osób pyta mnie o znaczenie słowa „holistyczne”. Co ono oznacza i dlaczego jest dla mnie tak ważne?

Według Wikipedii, słowo “holistyczny” pochodzi od greckiego “hólos”, czyli cały, choć w Polsce zyskało popularność za sprawą języka angielskiego “holistic“. Termin ten oznacza: ogólny, całościowy. W słowniku języka polskiego PWN można znaleźć informację, że wywodzi się z „teorii holizmu zakładającej, że świat stanowi całość, nie dają się sprowadzić do sumy części”. Natomiast termin holistyczny dotyczy „medycyny holistycznej opierającej się na założeniu, że stan umysłu, ducha i ciała wzajemnie wpływają na siebie i że należy leczyć cały organizm, a nie tylko jego chorą część”.

Ajurweda, która jest jednym z najstarszych i najbardziej kompletnych systemów medycyny naturalnej, pochodzącym z Indii (liczy już sobie ponad 5 tys. lat) również w holistyczny sposób widzi człowieka i tak go leczy. Idzie ona jednak o krok dalej. Uważa bowiem, że zdrowie człowieka zapewnia jedynie równowaga pomiędzy tymi fizycznymi, psychicznymi i duchowymi aspektami człowieka. Nie skupia się ona jedynie na leczeniu objawów choroby, ale kładzie duży nacisk na dobre samopoczucie i profilaktykę, gdyż „celem ajurwedy jest zachowanie zdrowia zdrowych i wyleczenie chorych” (Caraka Sutra Sthana 30:26).

Ciało i umysł

Jest wiele dowodów na to, że umysł jest nierozerwalnie połączony z ciałem i w pełni odpowiedzialny za jego zdrowie. Na przykład:
• Otyłość – choroba ta może mieć wiele przyczyn, ale najczęstszym jej powodem jest nadmierne jedzenie. Częściej jemy z powodu odczuwania głodu emocjonalnego niż fizycznego. Zajadamy stres, jemy z samotności, nudy, czy dla poprawienia sobie nastroju. W efekcie po pewnym czasie już nie tylko ciało choruje, ale także umysł, który dostrzega skutki swoich decyzji i często bez pomocy specjalisty nie potrafi wyjść z pułapki, w którą sam się zapędził.
• Stany lękowe – umysł wyobraża sobie niebezpieczeństwo, które faktycznie jeszcze nie zaistniało i w efekcie potrafi doprowadzić do wielu zmian w ciele, jak, chociażby spowodować przyspieszone bicie serca, problemy z oddychaniem, nadmierne pocenie się, czy uczucie drżenia.
• Okaleczanie się – ból psychiczny i emocje mu towarzyszące, które odczuwają niektóre osoby, są tak trudne do wytrzymania, że łatwiej jest im znieść ból fizyczny przy okaleczaniu się, dając w ten sposób ujście negatywnym emocjom, niż poradzić sobie z kłębiącymi się w głowie myślami.

Są też osoby, które kiedy denerwują się, mają biegunkę, wymiotują, dostają zawrotów głowy, mają zaburzenia widzenia lub drżenia ciała albo pod wpływem emocji dostają wypieki na twarzy czy szyi. To tylko kilka przykładów, ale w naszym codziennym życiu prawie na każdym kroku widać tę zależność pomiędzy umysłem a ciałem.

Duchowość ≈ świadomość

A co ma do tego duchowość? Warto przyjrzeć się bliżej jeszcze jednemu słowu, a mianowicie „duchowe”. Termin ten jest wieloznaczny, ale w chrześcijańskiej kulturze szczególnie kontrowersyjny, zwłaszcza gdy występuje w połączeniu z obco brzmiącymi nam nazwami. Pierwsza myśl, jaka pojawia się wówczas, czy to przypadkiem nie chodzi, o jakąś religię?

Ajurweda, która jest sztuką życia, zgodnie z wiedzą i nauką o życiu w bardzo prosty i przystępny sposób wyjaśnia wiele zagadnień związanych z otaczającym nas światem. Według ajurwedy każda żyjąca istota posiada duszę, a jej brak oznacza, że nie ma w tym kimś/czymś życia. W tym kontekście nie jest to sprzeczne z chrześcijańską nauką, według której dusza człowieka opuszcza ciało po śmierci.

Dr Partap Chauhan ⁽¹⁾ uważa, że dla wielu osób zrozumienie duszy może być zbyt trudne, dlatego też proponuje, aby mówić o świadomości.

Wikipedia podaje następującą definicję świadomości: “podstawowy i fundamentalny stan psychiczny, w którym jednostka zdaje sobie sprawę ze zjawisk wewnętrznych, takich jak własne procesy myślowe oraz zjawisk zachodzących w środowisku zewnętrznym i jest w stanie reagować na nie (somatycznie lub autonomicznie)”.

Świadomość pozwala nam zdawać sobie sprawę z własnych myśli, emocji i zachowania, a także postrzegać siebie, swoje otoczenie i innych ludzi. Możesz doświadczać ją poprzez swoje zmysły, ale może ona także wykraczać poza fizyczne zmysły, ponieważ obejmuje wszystkie aspekty doświadczenia, w tym czystą świadomość. Świadomość jest ciągłym procesem, który zachodzi naturalnie i może zmieniać się w czasie pod wpływem różnych doświadczeń.

Dr Vasant D. Lad ⁽²⁾ w dość klarowny sposób opisuje drogę od czystej świadomości do emocji. Nie jestem w stanie podać dokładnego cytatu, a jedynie jego interpretację na podstawie materiałów ze Szkoły Ajurwedy cz. 2 Agni-Ajurweda.

Według dr Vasant D. Lad’a na początku posiadamy czystą świadomość, która jest naszą pierwotną siłą życiową, „oddechem życia” – praną w bezruchu. Kiedy ta energia życiowa się porusza, to nasza świadomość staje się uwagą, a uwaga percepcją, czyli tym, na czym się skupiamy. Natomiast to, na czym się koncentrujemy w swoim życiu, to zaczyna rosnąć i zauważamy to. Poprzez to postrzeganie pojawiają się różne wrażenia, które docierają do nas przez nasze zmysły: wzrok, słuch, dotyk, smak i węch. Następnie te wrażenia stają się odczuciami, które dają początek myślom. Myśli z kolei powodują nasze emocje.

Jeśli zastanowimy się głębiej nad powyższym tekstem, to możemy zauważyć, że praktycznie jesteśmy w stanie wpływać na nasze myśli i emocje.

Dlaczego holistyczne podejście do zdrowia i rozwoju jest tak ważne?

Skoro już wiemy, że poprzez naszą świadomość możemy wpływać na nasze myśli, które z kolei wywołują określone emocje, co może mieć przełożenie na nasze ciało, to tylko pracując całościowo nad tymi trzema obszarami: fizycznym, psychicznym i duchowym można osiągnąć równowagę w życiu. Nie zawsze wszystko jest tak oczywiste. Czasami możemy mieć jakiś problem fizyczny, np. duszność w zamkniętych pomieszczeniach i wówczas cały proces rozpoznania problemu będzie przebiegał w odwrotnym kierunku. W takiej sytuacji staramy się przypomnieć sobie, jakie emocje poprzedzały ten nieprzyjemny stan oraz jakie myśli kryły się za tymi emocjami, które je wywołały.

Możemy samodzielnie pracować nad sobą, np. wykorzystując różne techniki oddechowe i rozwojowe, karmiąc nasz umysł pozytywnymi treściami i przebywając we wspierającym nas otoczeniu, albo skorzystać z pomocy specjalisty – psychoterapeuty lub coacha/mentora.

Holistyczne metody rozwoju

W psychoterapii również powstały nurty terapeutyczne, które skupiają się na człowieku w sposób holistyczny, m.in. terapia Gestalt i humanistyczna. Obie terapie nie traktują swojego klienta jak pacjenta, tylko jako osobę, która w aktywny sposób chce dokonać zmian w swoim życiu przy wsparciu terapeuty. Podchodzą do osoby w sposób indywidualny i koncentrują się na jego uczuciach, ich przeżywaniu oraz doświadczaniu.

Te dwa nurty to propozycje głównie dla osób nastawionych na rozwój, poprawę funkcjonowania, chęć poznania siebie, czy samoakceptację. Oczywiście, mają także zastosowanie w leczeniu osób z objawami psychosomatycznymi, problemami emocjonalnymi, depresją, lękami i fobiami, ale głównym założeniem terapii jest skupienie się wokół usuwania przyczyn danych zachowań w ich naturalnym procesie rozwoju, a nie na ich interpretacji.

Coraz częściej wykorzystywaną metodą pracy w ujęciu holistycznym, gdzie klient jest partnerem w rozmowie jest coaching. Polega on na wydobywaniu mocnych stron ludzi, pomaga im w omijaniu osobistych barier i ograniczeń, aby mogli osiągać swoje cele i znajdować najlepsze dla siebie rozwiązania, a także wypracowywać bardziej efektywne funkcjonowanie w zespole (środowisku, rodzinie). Coaching koncentruje się na rozwiązaniu, a nie na poszukiwaniu przyczyn problemów, promując rozwój nowych strategii myślenia i działania.

Według definicji ICF ⁽³⁾: „coaching jest partnerską współpracą z klientami w prowokującym do myślenia i kreatywnym procesie, który inspiruje ich do maksymalizacji swojego osobistego i zawodowego potencjału”.

Szczególnie ciekawe jest to, że psychoterapia humanistyczna i coaching mają wiele wspólnych cech. Obie skupiają się na pracy z klientem nie pacjentem, na obecności, słuchaniu, etyce, zaufaniu i akceptacji, w których klient ma czuć się swobodnie i bezpiecznie. Na prowadzeniu rozmowy pozbawionej oceny oraz narzucania zdania i sposobów rozwiązań konkretnych sytuacji. Wierzą, że klient jest niezależny, ma wolną wolę i wszelkie potrzebne zasoby (potencjał) oraz jest najlepszym ekspertem w swojej sprawie, tylko jest tego jeszcze nieświadomy. Zatem współpraca polega na pobudzaniu świadomości, aby miał on wpływ na zmianę siebie, świadomie kierował swoim działaniem i rozwojem oraz organizował świat wokół siebie.

W coachingu podobnie, jak w psychoterapii humanistycznej, nie siedzi się w przeszłości, ale odkrywa się, co jest dla mnie ważne tu i teraz, aby iść do przodu. Przeszłość jest jedynie zasobem – bazą doświadczeń. W obu pracuje się nad tożsamością i świadomością klienta, aby stał się autorem swojego życia i by potrafił odpowiedzieć sobie na pytania: kim jestem?, czego potrzebuję?, po co to robię? i w jaki sposób chcę się realizować?, a także nad zrozumieniem jego własnych emocji i tego, co je wywołuje.

O ile w coachingu dana osoba w pracy nad sobą wykorzystuje wyłącznie własne zasoby, o tyle w mentoringu może skorzystać również z doświadczenia mentora. Mentor generalnie pracuje z klientem podobnie jak coach i dopiero w sytuacji, kiedy widzi, że dana osoba nie dysponuje zasobami umożliwiającymi jej znalezienie rozwiązania danej sytuacji może podzielić się z nią swoją wiedzą i doświadczeniem.

Zawsze za rezultaty działań i swoje wybory jest odpowiedzialny klient. Na tym polega szacunek do niego i zaufanie, że podejmuje najlepszą możliwą dla siebie w danej chwili decyzję.

⁽¹⁾ Dr Partap Chauhan – lekarz ajurwedyjski, autor, wykładowca, założyciel Instytutu Jiva Ayurveda w Indiach. Wielokrotnie nagradzany za swoją działalność (nagroda ONZ w 2003 roku).
⁽²⁾ Dr Vasant D. Lad – jeden z najwybitniejszych lekarzy i nauczycieli Ajurwedy na świecie, BAM&S, MASc. Od 1984 r prowadzi The Ayurveda Institute w Albuquerque, Nowy Meksyk, USA.
⁽³⁾ ICF – International Coach Federation

Wykorzystano obraz autorstwa vecstock na Freepik.

Artykuł Holistyczne podejście do zdrowia i rozwoju pochodzi z serwisu Ojas.